Tin rao nhà ảo và giá mồi có vài dấu hiệu chung: giá thấp bất thường so với cả khu, địa chỉ mơ hồ, ảnh đẹp nhưng xuất hiện ở nhiều tin khác nhau, và người đăng né mọi câu hỏi cụ thể nhưng rất muốn hẹn gặp. Vài cuộc gọi đúng câu hỏi và vài phút tra cứu đủ để loại phần lớn những tin như vậy trước khi mất nửa ngày đi xem.
Tin mồi tồn tại vì nó hiệu quả với người đăng: một căn giá hấp dẫn kéo về hàng chục cuộc gọi, và mỗi cuộc gọi là một khách hàng tiềm năng cho những căn khác. Khi mình tới, câu quen thuộc là "căn đó vừa cọc sáng nay, nhưng có căn này cũng đẹp, nhỉnh hơn chút". Người viết đã nghe câu này đủ nhiều để thuộc lòng.
Không phải ai đăng tin cũng xấu. Nhưng người mua cần biết cách lọc, để thời gian và tâm trí dành cho căn thật.
Dấu hiệu tin rao đáng ngờ ngay từ cái nhìn đầu
Giá thấp hẳn so với mọi tin cùng khu. Một căn rẻ hơn hẳn mặt bằng hoặc là mồi, hoặc có vấn đề ẩn: giấy tờ, quy hoạch, tranh chấp, nhà dính chuyện không vui.
Địa chỉ chỉ ghi tên đường lớn hoặc tên khu. Không có hẻm, không có đoạn nào cụ thể. Tin thật thường cho ít nhất khu vực đủ hẹp.
Ảnh quá đẹp, quá chuyên nghiệp so với giá. Ảnh có thể lấy từ căn khác, từ dự án khác, thậm chí từ nước ngoài.
Mô tả chung chung, dùng được cho mọi căn. "Nhà đẹp, vị trí đắc địa, tiện ích đầy đủ". Không một chi tiết nào riêng của căn này.
Cùng một ảnh, nhiều số điện thoại. Một căn được nhiều người đăng, mỗi người một giá.
Tin luôn được đẩy lên đầu nhưng nội dung không đổi trong thời gian dài. Căn tốt giá tốt thật thì thường không treo lâu như vậy.
Ghi "chính chủ" nhưng tài khoản đăng rất nhiều tin khác. Một người khó là chính chủ của hàng chục căn ở nhiều khu.
Nhấn mạnh tốc độ hơn thông tin. "Bán gấp trong tuần", "ai nhanh người đó được". Thông tin ít, áp lực nhiều.
Cơ chế của giá mồi: vì sao nó tồn tại và nó bẫy mình ở đâu
Giá mồi không nhất thiết là lừa đảo theo nghĩa lấy tiền. Phần lớn nó là cách kéo khách: đăng một căn với giá thấp, hoặc một căn đã bán rồi, để lấy số điện thoại và hẹn gặp người mua. Khi đã gặp được, việc chào căn khác dễ hơn nhiều so với việc khiến người mua gọi lần đầu.
Cái bẫy nằm ở tâm lý. Mình đã bỏ thời gian đi tới, đã hình dung căn nhà giá tốt, giờ được dẫn xem một căn "chỉ nhỉnh hơn chút". Mỗi lần nhỉnh một chút, khoảng giá trong đầu mình dịch lên một chút. Sau vài tuần, mình đang xem nhà cao hơn hẳn giá trần đã đặt mà không nhận ra.
Biến thể nguy hiểm hơn là giá mồi kèm tiền: tin giá rất rẻ, người đăng nói đang có nhiều người hỏi, đề nghị chuyển một khoản "giữ chỗ" hoặc "phí xem nhà" để được ưu tiên. Đây là dấu hiệu nên dừng ngay. Không có lý do chính đáng nào để chuyển tiền trước khi gặp người bán, xem nhà, xem giấy tờ gốc.
Cũng có giá thấp thật vì người bán cần tiền thật. Phân biệt bằng cách hỏi giấy tờ: người bán thật sự cần tiền sẽ không ngại cho xem sổ sớm, vì họ cũng muốn giao dịch nhanh và chắc.
Kiểm một tin rao trong mười lăm phút
Trước khi hẹn đi xem, làm các bước này với mọi tin có giá hấp dẫn.
- Tìm các tin cùng khu, cùng loại nhà. Xem giá tin này lệch khỏi mặt bằng bao nhiêu. Lệch nhiều thì cần lý do rõ.
- Tìm ngược ảnh. Dùng công cụ tìm kiếm bằng hình ảnh xem ảnh này đã xuất hiện ở tin nào khác, với địa chỉ nào, giá nào.
- Xem các tin khác của cùng người đăng. Nhiều tin ở nhiều khu, giá đều rẻ bất thường là dấu hiệu tin mồi.
- Gọi và hỏi ba câu cụ thể. Địa chỉ chính xác, loại giấy tờ, có cho xem bản gốc trước khi cọc không.
- Xin thêm một ảnh hoặc video theo yêu cầu. Ví dụ ảnh mặt tiền chụp từ đầu hẻm, video quay nhà vệ sinh. Người có căn thật làm được, người đăng mồi thường né.
- Ghi lại câu trả lời. So với những gì nghe được khi tới xem.
Nếu sau mười lăm phút vẫn chưa có địa chỉ cụ thể và câu trả lời rõ về giấy tờ, đừng đi. Một buổi chiều đi xem căn ảo còn mất thêm cả tâm trạng.
"Căn đó vừa bán, có căn khác": xử lý thế nào?
Câu này không phải lúc nào cũng dối. Nhà giá tốt có thể bán nhanh thật. Nhưng nếu nghe câu này nhiều lần từ cùng một người, hoặc mỗi lần tới nơi đều nghe nó, thì đó là cách làm việc của họ.
Cách xử lý đơn giản nhất là giữ nguyên tiêu chí của mình. Nếu căn khác được chào nằm trong vùng giá và đúng tiêu chí, cứ xem bình thường; không có gì sai khi xem nhà do môi giới giới thiệu. Nếu căn khác cao hơn, nói rõ: "Anh chị có căn nào giống căn kia, giá như căn kia thì báo, còn căn này ngoài tiền của em."
Đừng để cảm giác "đã mất công tới rồi" quyết định thay mình. Mất một buổi chiều rẻ hơn rất nhiều so với mất một phần dư hằng tháng trong nhiều năm vì vay thêm cho căn đắt hơn.
Nếu muốn, có thể đề nghị: "Khi nào có căn đúng như tin đã đăng, anh chị gửi địa chỉ và ảnh sổ đã che thông tin cá nhân, em sẽ tới." Người làm ăn tử tế sẽ đồng ý; người chỉ muốn kéo khách sẽ thôi gọi.
Những chiêu biến thể người mua hay gặp
Tin giá theo mét vuông thấp, nhưng diện tích ghi cả phần không có sổ. Giá tính trên cả phần đất chưa được công nhận.
Giá rao chưa gồm khoản bắt buộc. Ví dụ chưa gồm phần xây dựng, phần lối đi chung, hoặc người mua phải chịu toàn bộ thuế phí.
Tin ghi một giá, lúc gặp nói "giá đó là giá cũ". Một cách đổi giá sau khi đã kéo được khách tới.
Ảnh nhà mẫu, nhà dựng hình. Nhất là với dự án, ảnh phối cảnh khác xa thực tế bàn giao.
Video lia rất nhanh. Đủ để thấy đẹp, không đủ để thấy nứt, thấm, hẹp.
Tin "chính chủ" nhưng người dẫn xem không phải chủ. Người dẫn nói là "người nhà", nhưng không cho gặp chủ nhà thật.
Yêu cầu chuyển tiền xem nhà, giữ chỗ. Dừng ngay, không có ngoại lệ với người chưa gặp và chưa xem giấy tờ gốc.
Giá rẻ vì "nhà người nước ngoài cần bán gấp". Câu chuyện thương cảm đi kèm yêu cầu cọc nhanh là mô thức quen của lừa đảo.
Nếu nghi đã gặp lừa đảo thì làm gì?
Dừng mọi giao dịch tiền. Không chuyển thêm dù được hứa hoàn lại.
Lưu mọi bằng chứng. Tin đăng, tin nhắn, số tài khoản, số điện thoại, ghi âm nếu có.
Báo ngân hàng nếu đã chuyển tiền. Liên hệ ngay ngân hàng của mình để được hướng dẫn.
Báo trang tin rao, nhóm mạng. Để tin bị gỡ và người khác khỏi dính.
Trình báo công an nơi gần nhất. Mang theo bằng chứng đã lưu.
Cảnh báo người quen đang tìm nhà. Chiêu cũ thường lặp lại với nhiều người.
Đừng tự xử bằng cách hẹn gặp đòi tiền. Có thể nguy hiểm, và làm mất bằng chứng.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết tin rao nhà là ảo?
Tin ảo thường có giá thấp bất thường, địa chỉ mơ hồ, ảnh dùng lại ở nhiều tin, và người đăng né câu hỏi về địa chỉ, giấy tờ nhưng giục hẹn gặp. Tìm ngược ảnh và hỏi ba câu cụ thể là cách lọc nhanh.
Giá mồi là gì?
Giá mồi là giá thấp hấp dẫn đặt ra để kéo người mua gọi điện, hẹn gặp, sau đó giới thiệu căn khác thường đắt hơn. Căn có giá mồi có thể không tồn tại hoặc đã bán từ lâu.
Có nên chuyển tiền giữ chỗ khi xem nhà qua mạng?
Không nên chuyển bất kỳ khoản nào trước khi gặp người bán, xem nhà tận nơi và xem giấy tờ gốc. Yêu cầu chuyển tiền trước là dấu hiệu nên dừng giao dịch.
Tìm ngược ảnh nhà như thế nào?
Dùng tính năng tìm kiếm bằng hình ảnh của các công cụ tìm kiếm phổ biến, tải ảnh hoặc dán đường dẫn ảnh lên. Nếu ảnh xuất hiện ở nhiều tin khác địa chỉ hoặc khác giá, tin đó đáng ngờ.
Nhà giá rẻ hơn thị trường có phải lúc nào cũng là lừa?
Không phải. Có người bán cần tiền gấp thật, hoặc căn nhà có nhược điểm như hẻm nhỏ, hướng khó, cần sửa nhiều. Hãy tìm ra lý do cụ thể của giá rẻ và kiểm giấy tờ kỹ hơn bình thường.
Đã chuyển tiền cọc cho tin ảo thì làm sao?
Dừng chuyển thêm, lưu mọi bằng chứng, báo ngay ngân hàng của mình và trình báo công an. Báo trang tin hoặc nhóm nơi đăng tin để ngăn người khác bị lừa tiếp.
