Gia đình có ông bà sống chung nên ưu tiên căn nhà có một phòng ngủ kèm nhà vệ sinh ở tầng trệt, hoặc căn hộ có thang máy, lối đi phẳng, gần bệnh viện và chợ, và mỗi thế hệ có một khoảng riêng để nghỉ. Nhà ống bốn năm tầng là lựa chọn khó nhất cho người già, dù nhìn trên giấy đủ phòng.
Nhiều gia đình mua nhà khi ông bà còn khoẻ, leo cầu thang nhẹ nhàng. Mười năm sau, đầu gối yếu đi, một lần ngã cầu thang là mọi chuyện thay đổi. Căn nhà khi đó phải sửa gấp, hoặc ông bà phải ở dưới phòng khách kê tạm giường, mất hết chỗ sinh hoạt chung.
Bài này không chỉ nói chuyện người già. Nhà ba thế hệ còn là chuyện con nhỏ, chuyện vợ chồng trẻ cần chỗ riêng, và chuyện ai nấu, ai ăn giờ nào. Chọn đúng loại nhà giúp giảm một nửa va chạm hằng ngày.
Vì sao cầu thang là câu hỏi đầu tiên?
Người già thường không nói mình ngại leo cầu thang. Họ âm thầm ít lên tầng trên, ít đi lại, ngồi một chỗ nhiều hơn. Trong nhà ống, điều đó có nghĩa là ông bà ở một tầng, cả nhà sinh hoạt ở tầng khác, và các thế hệ dần ít gặp nhau dù sống cùng mái nhà.
Cầu thang nhà phố thường dốc, bậc cao, chiếu nghỉ hẹp, vì để tiết kiệm diện tích. Đi lên đi xuống ban đêm để vào nhà vệ sinh là lúc dễ ngã nhất. Một phòng ngủ có nhà vệ sinh riêng ở tầng trệt giải quyết được phần lớn chuyện này.
Nếu chọn căn hộ, thang máy thay cầu thang. Nhưng cần xem toà nhà có ít nhất hai thang hoạt động, có máy phát điện dự phòng cho thang không, vì cúp điện mà ở tầng cao thì người già kẹt trong nhà. Hỏi ban quản lý lần gần nhất thang hỏng là bao lâu.
Nhà cấp bốn, nhà một trệt một lầu với phòng ngủ dưới đất, căn hộ tầng thấp có thang máy là những loại dễ sống cho người cao tuổi. Nhà phố nhiều tầng chỉ hợp khi có thể lắp thang máy gia đình, việc này cần xem kết cấu, diện tích và chi phí trước khi mua chứ không phải sau.
Những điểm trong nhà cần xem với người cao tuổi
Phòng ngủ có nhà vệ sinh ở tầng trệt. Nếu không có, xem có thể cải tạo một phòng tầng trệt thành phòng ngủ có vệ sinh không.
Lối đi phẳng, ít bậc. Bậc thềm cao, bậc cửa nhà vệ sinh, chênh nền giữa các phòng là nơi hay vấp.
Nhà vệ sinh đủ rộng. Đủ chỗ cho người đỡ, sau này lắp tay vịn, ghế tắm.
Ánh sáng tự nhiên và thông gió. Người già ở nhà nhiều; phòng tối, bí làm mệt và ẩm.
Khoảng ngồi gần cửa. Một hiên, một khoảng sân, một cửa sổ nhìn ra hẻm. Ông bà thích ngồi nhìn người qua lại.
Khoảng cách tới phòng của con cháu. Đủ gần để nghe gọi ban đêm, đủ xa để mỗi bên có giờ ngủ riêng.
Sàn không trơn. Gạch bóng đẹp nhưng trơn khi ướt; nhà vệ sinh và bếp nên có sàn chống trơn.
Lối cho xe lăn nếu cần. Cửa đủ rộng, có chỗ làm dốc thay bậc ở lối vào.
Mỗi thế hệ cần một khoảng riêng
Nhà nhiều thế hệ hay va chạm ở những chuyện nhỏ: giờ ngủ, tiếng tivi, cách nấu ăn, cách dạy con. Một phần va chạm đến từ chuyện căn nhà không cho ai chỗ để rút về. Khi chọn nhà, hãy đếm không chỉ số phòng ngủ mà cả số chỗ mà một người có thể ngồi một mình.
Vợ chồng trẻ cần một phòng ngủ cách xa phòng ông bà một chút. Con nhỏ cần chỗ chơi không làm ồn chỗ người già nghỉ trưa. Ông bà cần một góc của mình: bàn thờ, ấm trà, chậu cây.
Bếp là nơi đáng nghĩ. Hai thế hệ cùng nấu ở một bếp nhỏ là dễ căng thẳng. Bếp rộng có hai khu, hoặc có thêm một góc pha trà, hâm đồ ăn nhỏ ở tầng ông bà là cách nhiều gia đình đã làm.
Với nhà phố, có thể bố trí theo tầng: ông bà tầng trệt, vợ chồng con cái tầng trên, phòng sinh hoạt chung ở giữa. Với căn hộ, chọn căn có phòng ngủ chính và phòng ngủ phụ ở hai phía của phòng khách, thay vì ba phòng xếp sát nhau một dãy.
Loại nhà nào hợp gia đình ba thế hệ?
So nhanh các loại nhà phổ biến theo nhu cầu của gia đình có người cao tuổi.
| Loại nhà | Điểm hợp | Điểm cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Nhà cấp bốn, nhà trệt có sân | Không cầu thang, có sân ngồi | Thường xa trung tâm hoặc trong hẻm sâu |
| Nhà một trệt một lầu rộng | Phòng ông bà dưới, con cháu trên | Cần diện tích đất đủ rộng |
| Căn hộ tầng thấp có thang máy | Phẳng, an ninh, có thang | Diện tích hạn chế, phụ thuộc thang khi cúp điện |
| Nhà ống nhiều tầng | Nhiều phòng, ở khu trung tâm | Cầu thang dốc, người già khó lên xuống |
| Hai căn hộ liền kề | Mỗi thế hệ một căn, gần mà riêng | Phải chờ có hai căn phù hợp, tổng tiền lớn |
Vị trí: những thứ cần gần khi có người già
Bệnh viện, phòng khám. Tính bằng thời gian đi xe giờ cao điểm, không tính bằng khoảng cách trên bản đồ.
Hiệu thuốc. Một hiệu thuốc đi bộ tới được là tiện lợi mỗi ngày.
Chợ. Nhiều ông bà thích tự đi chợ sáng; với họ, chợ gần là một niềm vui mỗi ngày.
Nơi tập thể dục. Công viên, sân tập, đường đi bộ có bóng cây.
Nơi sinh hoạt tôn giáo, cộng đồng. Chùa, nhà thờ, hội người cao tuổi gần nhà giúp ông bà có bạn.
Đường ra vào cho xe cứu thương. Hẻm quá hẹp, quá sâu là rủi ro khi cần cấp cứu.
Ít ồn ban đêm. Người già ngủ nông; quán nhậu, đường xe tải ban đêm làm mất ngủ.
Gần trường của cháu. Ông bà thường đưa đón cháu; trường gần đỡ cho cả nhà.
Câu hỏi thường gặp
Nhà ống bốn tầng có ở được với người già không?
Ở được nếu ông bà có phòng ngủ và nhà vệ sinh ở tầng trệt, hoặc nhà có thể lắp thang máy gia đình. Nếu phòng ông bà phải ở tầng trên, nên tính lại trước khi mua, vì nhu cầu này chỉ tăng theo thời gian.
Có nên mua hai căn hộ liền kề cho hai thế hệ không?
Đây là cách giữ khoảng riêng mà vẫn gần, nhiều gia đình rất hài lòng. Cần tính tổng chi phí, phí quản lý hai căn, và khả năng bán lại từng căn sau này. Hỏi ban quản lý về việc mở cửa thông giữa hai căn nếu muốn.
Lắp thang máy cho nhà phố có dễ không?
Tuỳ kết cấu, diện tích và chỗ đặt hố thang. Có nhà lắp được sau, có nhà rất khó. Nhờ kỹ sư xem trước khi mua nếu đây là ý định của gia đình.
Người già ở chung cư có bất tiện gì?
Phụ thuộc thang máy, ít không gian ngoài trời, ít hàng xóm quen thân như ở xóm. Bù lại có an ninh, sân chung, lối đi phẳng. Chọn toà có sân vườn, khu sinh hoạt chung sẽ dễ sống hơn.
Đứng tên nhà thế nào khi bố mẹ và con cùng góp tiền?
Đây là chuyện pháp lý và gia đình cần bàn kỹ trước khi mua: ai đứng tên, phần góp của mỗi người ghi nhận thế nào. Hỏi văn phòng công chứng hoặc luật sư để có văn bản rõ ràng, tránh hiểu lầm về sau.
