Có tiền dư thì ưu tiên giữ đủ quỹ dự phòng trước, sau đó mới trả bớt nợ nhà, và trả vào thời điểm phí trả trước hạn đã thấp. Khi trả bớt, nếu muốn nhẹ dòng tiền hằng tháng thì chọn giảm tiền tháng; nếu dòng tiền đã ổn và muốn tiết kiệm lãi nhiều hơn thì chọn rút ngắn thời hạn.
Nghe đơn giản, nhưng nhiều người làm ngược: nhận thưởng cuối năm là đem trả nợ hết cho nhẹ đầu, vài tháng sau có việc cần tiền thì không còn gì, phải vay tiêu dùng với lãi cao hơn. Bài này đi qua thứ tự ưu tiên, cách chọn thời điểm, và những tình huống trả bớt nợ lại không phải lựa chọn tốt nhất.
Vì sao quỹ dự phòng đứng trước việc trả nợ
Khoản tiền đã trả vào nợ nhà gần như không lấy lại được khi cần. Muốn rút lại, phải vay mới, mà lúc đang khó khăn thì việc vay càng khó. Trong khi đó, quỹ dự phòng là thứ giữ cho mình không trễ kỳ trả nợ khi có chuyện: mất việc, ốm đau, công việc kinh doanh chững lại.
Một gia đình trả hết thưởng vào nợ nhà, tiền tháng giảm một chút, nhưng không còn đồng nào để dành. Một gia đình khác giữ thưởng làm quỹ, tiền tháng không đổi, nhưng nếu thu nhập gián đoạn vài tháng vẫn trả được đều. Gia đình thứ hai an toàn hơn, dù tốn lãi hơn một ít.
Quỹ dự phòng đủ là bao nhiêu thì tuỳ độ ổn định thu nhập và số người phụ thuộc. Người làm công ăn lương ổn định, cả hai vợ chồng cùng có thu nhập, cần ít hơn. Người tự kinh doanh, một người gánh chính, nên giữ nhiều hơn. Cách nghĩ đơn giản: nếu ngày mai mất thu nhập, mình cần giữ lịch trả nợ và chi tiêu thiết yếu trong bao lâu để tìm được nguồn mới?
Khi quỹ đã đủ, phần dư mới thật sự là "tiền dư". Lúc đó trả bớt nợ là một lựa chọn tốt.
Thứ tự ưu tiên khi có một khoản tiền dư
Trả hết các khoản nợ lãi cao trước. Thẻ tín dụng, vay tiêu dùng thường có lãi cao hơn vay nhà; trả chúng trước có lợi hơn.
Bù đầy quỹ dự phòng. Nếu quỹ đã bị rút cho việc gì trước đó, bù lại trước tiên.
Dành cho khoản chi lớn đã biết trước. Học phí năm tới, sửa mái trước mùa mưa: những khoản chắc chắn sẽ tới.
Sau đó mới tính trả bớt nợ nhà. Đặc biệt khi đã qua giai đoạn phí trả trước hạn cao.
Giữ một phần cho việc linh hoạt. Không cần dồn hết vào nợ; trả theo từng đợt cũng được.
Cân nhắc nhu cầu đổi nhà trong tương lai. Định bán nhà trong vài năm tới thì trả bớt nhiều có ít ý nghĩa hơn.
Xem lãi đang trả là bao nhiêu. Lãi thả nổi đang cao thì trả bớt có lợi hơn; lãi đang trong ưu đãi thấp thì có thể chờ.
Bàn với người cùng gánh nợ. Vợ chồng cùng quyết, tránh một người muốn trả, một người muốn giữ rồi bất đồng sau.
Giảm tiền tháng hay rút ngắn thời hạn
Khi trả bớt một phần gốc, ngân hàng thường cho chọn một trong hai cách. Hỏi trước xem ngân hàng mình có cho chọn không.
| Giảm tiền trả hằng tháng | Rút ngắn thời hạn vay | |
|---|---|---|
| Tiền tháng sau khi trả bớt | Giảm xuống | Giữ gần như cũ |
| Tổng lãi tiết kiệm được | Ít hơn | Nhiều hơn |
| Phù hợp khi | Dòng tiền đang căng, sắp có chi phí lớn, thu nhập không đều | Dòng tiền ổn định, muốn hết nợ sớm |
| Rủi ro | Dễ tiêu phần chênh vào việc khác, không thấy hiệu quả | Không có thêm khoảng thở nếu thu nhập giảm |
| Mẹo | Giữ thói quen trả như cũ, phần chênh để vào quỹ | Kiểm lại quỹ dự phòng trước khi chọn |
Có một cách lai: chọn giảm tiền tháng để có khoảng thở, nhưng tự nguyện mỗi tháng vẫn để riêng phần chênh. Khi phần đó đủ lớn, lại trả bớt thêm một lần. Cách này giữ được linh hoạt mà vẫn tiết kiệm lãi.
Chọn thời điểm trả bớt để không mất oan vì phí
Phần lớn hợp đồng vay mua nhà có phí trả nợ trước hạn, và nhiều nơi tính phí giảm dần qua các năm. Trả bớt vào năm phí còn cao có thể khiến khoản tiết kiệm lãi bị ăn mất một phần. Đọc lại hợp đồng, hoặc hỏi ngân hàng: nếu trả bớt vào tháng này thì phí bao nhiêu, nếu chờ thêm vài tháng sang mốc năm sau thì bao nhiêu.
Một số gói cho phép trả trước một phần nhất định mỗi năm mà không tính phí. Nếu có, tận dụng đúng hạn mức đó thay vì trả một lần lớn.
Thêm một điểm: thời điểm trong kỳ trả nợ. Trả bớt ngay trước ngày tính lãi kỳ tới thường lợi hơn trả ngay sau. Chênh lệch không lớn, nhưng hỏi ngân hàng một câu là biết.
Còn nếu đang trong thời gian ưu đãi lãi thấp, đôi khi giữ tiền lại, chờ tới khi lãi chuyển sang thả nổi rồi mới trả, lại hợp lý hơn. Lúc đó phần lãi tiết kiệm được lớn hơn, và tiền tạm giữ vẫn đóng vai trò quỹ đệm.
Khi nào không nên trả bớt nợ nhà
Quỹ dự phòng chưa đủ. Trả nợ trước khi có đệm là đặt cả gia đình vào thế mỏng manh.
Đang có khoản nợ lãi cao hơn. Trả nợ đắt trước, nợ nhà sau.
Phí trả trước hạn đang cao. Chờ tới mốc phí giảm.
Sắp có chi phí lớn chắc chắn. Con vào đại học, sinh em bé, sửa nhà; giữ tiền cho việc đó.
Thu nhập sắp thay đổi. Đổi việc, nghỉ việc để học, nghỉ hưu: giữ tiền mặt cho giai đoạn chuyển tiếp.
Định bán nhà trong thời gian ngắn. Khoản vay sẽ được tất toán khi bán; trả bớt bây giờ ít tác dụng.
Đang cân nhắc chuyển ngân hàng. Tính cả hai việc cùng lúc để không trả phí hai lần.
Áp lực tâm lý "nợ là xấu". Nợ nhà trong sức trả không phải gánh nặng cần xoá bằng mọi giá; an toàn dòng tiền quan trọng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Có tiền thưởng cuối năm nên trả nợ nhà luôn không?
Nếu quỹ dự phòng đã đủ và không có khoản nợ lãi cao hơn, trả bớt là lựa chọn tốt. Nếu quỹ chưa đủ, nên bù quỹ trước. Kiểm thêm phí trả trước hạn của năm hiện tại để chọn thời điểm.
Trả bớt gốc thì nên giảm tiền tháng hay rút ngắn thời hạn?
Rút ngắn thời hạn tiết kiệm lãi nhiều hơn, hợp khi dòng tiền ổn định. Giảm tiền tháng tạo khoảng thở, hợp khi thu nhập không đều hoặc sắp có chi phí lớn. Hỏi trước ngân hàng có cho chọn không.
Phí trả nợ trước hạn thường tính thế nào?
Mỗi ngân hàng và mỗi gói một khác, nhiều nơi tính theo tỷ lệ trên số tiền trả trước và giảm dần qua các năm. Một số gói cho trả một phần mỗi năm không tính phí. Đọc hợp đồng hoặc hỏi ngân hàng bằng văn bản.
Có nên dồn hết tiền để tất toán sớm khoản vay nhà?
Chỉ khi sau khi tất toán vẫn còn đủ quỹ dự phòng và không có nhu cầu tiền lớn sắp tới. Hết nợ mang lại sự nhẹ nhõm, nhưng không nên đánh đổi bằng việc không còn đồng nào để dành.
Đang trong thời gian ưu đãi có nên trả bớt nợ không?
Thường chưa vội, vì lãi đang thấp và phí trả trước những năm đầu thường cao. Giữ tiền làm quỹ đệm, chờ khi hết ưu đãi rồi cân nhắc trả bớt sẽ có lợi hơn.
