Khi thấy sắp khó trả nợ vay mua nhà, việc quan trọng nhất là chủ động báo ngân hàng trước kỳ trả, không đợi tới khi đã quá hạn. Đi kèm là đề nghị các phương án điều chỉnh như gia hạn, kéo dài thời hạn vay, thay đổi lịch trả, và cùng lúc rà lại toàn bộ ngân sách gia đình. Quá hạn rồi mới hỏi thì lựa chọn ít đi, và lịch sử tín dụng đã bị ghi nhận.
Không ai mua nhà với dự tính sẽ gặp khó. Nhưng mất việc, bệnh tật, công việc kinh doanh chững lại, một người phải nghỉ để chăm con nhỏ hay chăm bố mẹ là những chuyện có thật. Bài này viết cho lúc đó: bình tĩnh, theo thứ tự, và giữ cho gia đình không rơi vào vòng nợ chồng nợ.
Vì sao im lặng là lựa chọn tệ nhất
Phản xạ tự nhiên khi gặp khó là né tránh: không nghe điện thoại ngân hàng, hy vọng tháng sau sẽ khá hơn. Nhưng mỗi ngày quá hạn đều có hậu quả: phát sinh lãi phạt, khoản nợ có thể bị chuyển sang nhóm nợ xấu hơn, và thông tin được ghi nhận vào hệ thống thông tin tín dụng, ảnh hưởng tới việc vay vốn sau này.
Ngân hàng cũng không muốn phải xử lý tài sản; quá trình đó tốn thời gian và chi phí cho họ. Một khách hàng chủ động báo trước, trình bày rõ hoàn cảnh và đề xuất cách trả, thường được lắng nghe hơn một khách hàng đã quá hạn và không liên lạc được.
Tuỳ quy định hiện hành và chính sách của từng ngân hàng, có thể có những phương án như điều chỉnh kỳ hạn trả nợ, gia hạn nợ, hay cơ cấu lại thời hạn trả nợ trong những trường hợp nhất định. Không phải hồ sơ nào cũng được chấp thuận, nhưng không hỏi thì chắc chắn không có.
Vì vậy, khi thấy trước được rằng một hai tháng tới sẽ khó, hãy gọi hoặc đến chi nhánh ngay, trước kỳ trả.
Bảy việc làm ngay trong tuần đầu
Theo thứ tự, mỗi việc làm xong trong một hai ngày.
- Ghi ra bức tranh tài chính hiện tại. Thu nhập còn lại, chi tiêu thiết yếu, quỹ dự phòng, các khoản nợ, kỳ trả sắp tới.
- Ước tính khó khăn kéo dài bao lâu. Tìm việc mới mất vài tháng, hay bệnh cần điều trị dài; ước lượng thật lòng, không lạc quan quá.
- Cắt các khoản chi không thiết yếu. Ngay lập tức, không chờ. Mỗi khoản cắt được kéo dài thời gian quỹ dự phòng trụ được.
- Liên hệ ngân hàng trước kỳ trả. Trình bày hoàn cảnh, hỏi các phương án có thể áp dụng, đề nghị hướng dẫn hồ sơ.
- Chuẩn bị giấy tờ chứng minh. Quyết định nghỉ việc, giấy tờ y tế, sao kê thu nhập giảm; hồ sơ rõ thì xử lý nhanh hơn.
- Báo người trong gia đình. Người cùng vay, người bảo lãnh hoặc thành viên có thể hỗ trợ; giấu càng lâu càng khó.
- Ghi lại mọi trao đổi với ngân hàng. Ngày gọi, người tiếp nhận, nội dung; đề nghị xác nhận bằng văn bản khi có thoả thuận.
Những phương án có thể đề nghị với ngân hàng
Điều chỉnh kỳ hạn trả nợ. Dời ngày trả trong tháng cho khớp ngày nhận thu nhập mới.
Kéo dài thời hạn vay. Giảm tiền trả hằng tháng, đổi lại tổng lãi tăng. Hợp khi khó khăn kéo dài.
Tạm chỉ trả lãi, hoãn gốc một thời gian. Nếu ngân hàng có chính sách; hỏi kỹ điều kiện và cách tính sau thời gian hoãn.
Đổi cách trả từ gốc đều sang tổng đều. Giảm áp lực những tháng gần.
Cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Áp dụng theo quy định và chính sách từng thời kỳ; hỏi ngân hàng hồ sơ của mình có thuộc diện không.
Dùng quỹ dự phòng trả trước vài kỳ. Mua thêm thời gian khi biết chắc sẽ có thu nhập lại.
Đề nghị bán nhà có sự phối hợp của ngân hàng. Khi khó khăn không có lối ra; chủ động bán thường được giá tốt hơn bị xử lý tài sản.
Hỏi về bảo hiểm khoản vay nếu đã mua. Một số hợp đồng có quyền lợi khi mất khả năng lao động; đọc lại điều khoản.
Bán nhà để trả nợ: khi nào là quyết định đúng
Không ai muốn nghĩ tới chuyện này, nhưng có những lúc nó là lựa chọn tốt nhất. Nếu khó khăn không phải tạm thời, mà thu nhập đã giảm hẳn so với lúc vay, và mọi phương án điều chỉnh vẫn không đưa tiền tháng về mức trả được, thì giữ căn nhà bằng mọi giá có thể khiến gia đình mất nhiều hơn.
Chủ động bán khi còn kiểm soát được thời gian thường tốt hơn nhiều so với bị động. Mình chọn được người mua, thương lượng được giá, sắp xếp được chỗ ở mới. Ngược lại, khi đã quá hạn kéo dài và tài sản bị xử lý, giá thường thấp hơn, chi phí cao hơn, và mình không có tiếng nói.
Bán nhà đang thế chấp cần phối hợp với ngân hàng: tiền bán dùng để tất toán khoản vay trước, rồi ngân hàng giải chấp để sang tên cho người mua. Hỏi ngân hàng và văn phòng công chứng cách làm cụ thể để giao dịch an toàn cho cả hai bên.
Nhiều gia đình sau khi bán, chuyển sang căn nhỏ hơn hoặc thuê một thời gian, đã thấy nhẹ nhõm hơn hẳn so với những tháng gồng gánh. Mất một căn nhà là chuyện lớn, nhưng không phải là thất bại của cả đời.
Những bẫy cần tránh khi đang khó khăn
Vay nóng để trả nợ nhà. Lãi rất cao, thời hạn ngắn, chỉ đẩy vấn đề sang tháng sau và làm nó lớn hơn.
Vay qua ứng dụng không rõ nguồn gốc. Lãi và phí ẩn cao, cách đòi nợ có thể xâm phạm đời tư.
Rút thẻ tín dụng trả nợ. Lãi rút tiền mặt thường rất cao.
Tin dịch vụ "xoá nợ xấu" thu phí. Thông tin tín dụng không thể bị xoá bằng tiền; đây thường là lừa đảo.
Giấu người cùng vay, người bảo lãnh. Họ có quyền và nghĩa vụ liên quan; biết muộn thì khó hỗ trợ.
Ký giấy tờ ngân hàng gửi mà không đọc. Phụ lục điều chỉnh có thể thay đổi lãi, phí, thời hạn; đọc kỹ hoặc nhờ người hiểu đọc giúp.
Bán nhà vội cho người trả giá đầu tiên. Chủ động sớm thì có thời gian tìm người mua với giá hợp lý.
Để căng thẳng ảnh hưởng sức khoẻ. Khó khăn tài chính đè nặng tinh thần; nói chuyện với người thân, tìm hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ nếu thấy mất ngủ, lo âu kéo dài.
Câu hỏi thường gặp
Quá hạn trả nợ vay nhà vài ngày có sao không?
Có thể phát sinh lãi phạt chậm trả theo hợp đồng, và tuỳ số ngày quá hạn, khoản vay có thể bị phân loại vào nhóm nợ xấu hơn, được ghi nhận vào hệ thống thông tin tín dụng. Nếu biết trước sẽ chậm, liên hệ ngân hàng ngay để hỏi cách xử lý.
Mất việc có được ngân hàng cho hoãn trả nợ không?
Tuỳ chính sách từng ngân hàng và quy định hiện hành, có thể có các phương án như điều chỉnh kỳ hạn hoặc tạm hoãn một phần. Không có gì bảo đảm, nhưng chủ động trình bày kèm giấy tờ chứng minh sẽ tăng khả năng được xem xét.
Nợ xấu ảnh hưởng thế nào tới việc vay sau này?
Thông tin tín dụng được lưu trong hệ thống và các tổ chức tín dụng tham khảo khi xét hồ sơ mới. Lịch sử nợ xấu có thể khiến việc vay sau này khó hơn trong một thời gian. Vì vậy giữ cho khoản vay không rơi vào quá hạn là ưu tiên.
Có nên bán nhà để trả nợ ngân hàng không?
Nên cân nhắc khi khó khăn không còn là tạm thời và các phương án điều chỉnh không đưa tiền tháng về mức chịu được. Chủ động bán sớm thường tốt hơn để tới lúc tài sản bị xử lý. Phối hợp với ngân hàng để tất toán và giải chấp đúng quy trình.
Dịch vụ xoá nợ xấu có thật không?
Không nên tin. Thông tin tín dụng phản ánh lịch sử trả nợ thực tế và không xoá được bằng cách trả phí cho bên thứ ba. Nếu thấy thông tin sai, liên hệ trực tiếp ngân hàng hoặc kênh chính thức của hệ thống thông tin tín dụng để được hướng dẫn.
Áp lực nợ làm mất ngủ, lo âu thì nên làm gì?
Chia sẻ với người thân tin cậy, không gánh một mình. Nếu tình trạng kéo dài, tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Trường hợp có nguy hiểm tức thời, gọi ngay 115 hoặc nhờ người xung quanh hỗ trợ.
