Hướng nắng kiểm bằng la bàn trong điện thoại và một lần ghé lúc ba bốn giờ chiều. Tiếng ồn kiểm bằng cách đóng cửa phòng ngủ, ngồi im vài phút vào buổi tối. Mùi kiểm bằng một vòng đi bộ vài trăm mét quanh nhà, tìm chợ, xưởng, bãi rác, kênh rạch, quán nướng. Ba việc đó tốn một buổi chiều và một buổi tối.
Lý do phải kiểm kỹ: thấm dột, điện nước, sơn sửa đều sửa được bằng tiền. Nắng chiều hắt vào phòng ngủ, tiếng karaoke nhà bên, mùi cống từ con kênh sau nhà thì gần như không sửa được, chỉ giảm được một phần. Mua rồi là sống chung với chúng mỗi ngày.
Hướng nắng: không phải chuyện phong thuỷ mà là chuyện nhiệt độ
Nhiều người hỏi hướng nhà vì phong thuỷ. Ở đây chỉ bàn chuyện thực tế: phía nào nhận nắng chiều, phòng nào sẽ nóng. Ở nước ta, nắng buổi chiều từ phía tây gay gắt nhất. Mặt nhà, phòng ngủ, mảng tường lớn quay về hướng tây sẽ hấp nhiệt từ trưa tới chiều, rồi toả lại vào buổi tối, đúng lúc cả nhà về nghỉ.
Mở la bàn trong điện thoại, đứng giữa nhà, hướng mặt ra cửa chính, đọc hướng. Rồi đi từng phòng, xem cửa sổ phòng ngủ mở về đâu. Nhà phố hai mặt bên áp nhà khác thì chỉ có mặt tiền và mặt sau nhận nắng, nên quan trọng là hai mặt này quay về hướng nào.
Cách chắc hơn la bàn là ghé lúc ba bốn giờ chiều một ngày nắng. Đặt tay lên tường phía tây, lên cửa kính, đứng trong phòng ngủ vài phút. Nếu cửa kính lớn hướng tây không có mái che, không có cây, căn phòng sau đó sẽ cần máy lạnh chạy liên tục.
Nắng chiều không phải lý do bắt buộc bỏ nhà. Có thể làm mái hiên, trồng cây, dán phim cách nhiệt, làm lam che. Nhưng đó là chi phí và là sự bất tiện mà người mua nên tính trước. Ngược lại, nhà quá tối, không có hướng đón nắng sáng, lại hay ẩm mốc. Mỗi nhà là một sự đánh đổi.
Với căn hộ chung cư, hướng ban công và cửa sổ lớn quan trọng hơn hướng cửa ra vào. Căn tầng cao hướng tây, không có toà khác che, có thể rất nóng vào buổi chiều. Hỏi ban quản lý hoặc cư dân sống cùng trục căn đó.
Tiếng ồn: nghe gì, nghe lúc nào
Ngồi im trong phòng ngủ vào buổi tối. Đóng cửa, tắt quạt, im lặng vài phút. Đây là bài kiểm đơn giản mà người mua hay bỏ, vì lúc đi xem ai cũng nói chuyện.
Quán karaoke, quán nhậu, sân bóng đá mini. Tiếng ồn kiểu này chỉ có buổi tối và cuối tuần. Đi lúc mười giờ sáng sẽ không bao giờ nghe.
Đường lớn có xe tải, xe khách chạy đêm. Nhà mặt tiền hay gần trục chính có tiếng xe nặng suốt đêm, kèm rung nhẹ. Nhà trong hẻm sâu đỡ hơn nhiều.
Cục nóng máy lạnh của nhà bên đặt sát cửa sổ phòng mình. Rất hay gặp ở nhà phố sát vách. Nhìn ra ngoài cửa sổ xem có dàn nóng nào quay vào không.
Xưởng, tiệm sửa xe, tiệm cơ khí, tiệm gia công. Ban ngày ồn, có khi làm cả tối. Hỏi giờ làm việc của họ.
Chợ, trường học, nhà thờ, chùa, nhà văn hoá. Không phải tiếng ồn xấu, nhưng có giờ cao điểm: sáng sớm chợ họp, giờ tan trường, ngày lễ. Biết trước để không bất ngờ.
Công trình đang xây cạnh nhà. Có hạn, nhưng có khi kéo dài cả năm. Hỏi công trình xây mấy tầng, đang ở giai đoạn nào.
Gần đường bay, đường sắt, cầu lớn. Đứng ngoài một lúc sẽ biết tần suất. Hỏi thêm hàng xóm về ban đêm.
Chung cư: tiếng thang máy, trạm bơm, máy phát, hầm xe. Căn sát thang máy, sát phòng kỹ thuật, ngay trên lối xuống hầm có tiếng ồn riêng. Hỏi vị trí căn so với những chỗ này.
Mùi: thứ chỉ biết khi đi bộ một vòng
Kênh rạch, cống hở. Mùa khô nước cạn mùi nặng hơn. Đi xem cả mùa khô lẫn mùa mưa nếu được, hoặc hỏi người ở đó.
Chợ, lò mổ, chỗ tập kết rác. Buổi sáng sớm và chiều muộn là lúc mùi rõ nhất. Hỏi xe rác gom ở đâu, mấy giờ.
Quán nướng, quán lẩu, bếp ăn công nghiệp. Khói và mùi dầu mỡ lan theo gió. Quán nướng ngay dưới cửa sổ là cả buổi tối khói.
Xưởng sơn, xưởng gỗ, tiệm sửa xe. Mùi dung môi, mùi sơn khó chịu và có thể ảnh hưởng sức khoẻ khi tiếp xúc lâu, nhất là nhà có trẻ nhỏ.
Hố ga, bể phốt của chính căn nhà. Mùi cống trong nhà vệ sinh, quanh sân thường do ống thông hơi, xi phông, bể phốt. Sửa được, nhưng nên biết.
Hướng gió chính của khu. Mùi từ một nguồn cách vài trăm mét có thể bay tới nhà mình hoặc không, tuỳ gió theo mùa. Hỏi hàng xóm mùa nào mùi nặng.
Trại chăn nuôi, ruộng phun thuốc ở vùng ven. Nhà ven đô, nhà vườn hay gặp. Mùi theo mùa vụ, đi một lần có khi không thấy.
Một buổi chiều và một buổi tối để kiểm cả ba thứ
Không cần đi nhiều lần riêng cho từng việc. Gói vào hai buổi:
- Ba giờ chiều, tới nhà, mở la bàn, đi từng phòng. Ghi hướng cửa sổ phòng ngủ, cảm nhận nhiệt ở tường và kính phía tây.
- Bốn giờ, lên sân thượng hoặc ban công. Nhìn mái tôn nhà bên có hắt nắng sang không, dàn nóng máy lạnh nhà bên đặt ở đâu.
- Năm giờ, đi bộ một vòng quanh khu. Đi bán kính vài trăm mét, để ý mùi, các quán, xưởng, chợ, kênh.
- Tám chín giờ tối hôm khác, quay lại. Ngồi trong phòng ngủ vài phút, nghe. Đứng ngoài hẻm nghe tiếp.
- Ghi tất cả lên một tờ, chấm theo mức chịu được. Mỗi người trong nhà chịu đựng khác nhau: người ngủ nhẹ sợ ồn, người làm ở nhà sợ nóng.
Đừng tin "ở lâu rồi quen"
Môi giới hay nói: tiếng xe ở một thời gian là quen, nắng thì gắn máy lạnh là xong. Có phần đúng, con người thích nghi được nhiều thứ. Nhưng có những thứ không quen nổi, nhất là tiếng ồn ban đêm ảnh hưởng tới giấc ngủ, và mùi hôi theo mùa.
Cách kiểm hợp lý là hỏi chính những người đang sống ở đó. Nếu hàng xóm kể họ ngủ bằng nút tai mười năm nay, thì "ở lâu rồi quen" nghĩa là quen chịu đựng chứ không phải hết khó chịu.
Và hãy nghĩ tới người yếu nhất trong nhà: em bé, người già, người làm ca đêm phải ngủ ban ngày. Căn nhà ổn với mình chưa chắc ổn với họ.
Nếu đã cân nhắc kỹ mà vẫn mua, cứ đưa các chi phí giảm thiểu vào phép tính: cửa cách âm, phim cách nhiệt, mái che, máy lọc không khí. Mua với mắt mở thì sẽ ít hối tiếc hơn.
Câu hỏi thường gặp
Nhà hướng tây có nên mua không?
Vẫn mua được nếu có cách che chắn: mái hiên, lam, cây xanh, kính cách nhiệt. Cần tính trước chi phí làm và tiền điện máy lạnh. Nên tới xem lúc ba bốn giờ chiều để cảm nhận thật.
Làm sao biết hướng nhà khi đi xem?
Dùng la bàn có sẵn trong điện thoại, đứng trong nhà hướng mặt ra cửa chính. Nhớ tránh đứng cạnh khung sắt, tủ điện vì có thể làm lệch kim. Kết hợp với quan sát nắng thực tế buổi chiều.
Nhà gần quán karaoke có cách nào giảm ồn?
Có thể làm cửa kính hai lớp, cửa cách âm cho phòng ngủ, nhưng chỉ giảm được một phần, nhất là tiếng bass. Nên hỏi quán hoạt động tới mấy giờ, và đi nghe thử tối cuối tuần trước khi quyết.
Căn hộ tầng cao có ít ồn hơn không?
Thường ít tiếng ồn từ mặt đất hơn, nhưng có thể nghe tiếng gió lớn, tiếng thang máy, tiếng sinh hoạt căn trên. Tầng cao hướng tây cũng có thể nóng hơn. Mỗi tầng có sự đánh đổi riêng.
Mùi cống trong nhà có sửa được không?
Đa số sửa được bằng cách làm lại xi phông, ống thông hơi bể phốt, nắp thoát sàn. Mùi từ kênh rạch hay chợ bên ngoài thì gần như không sửa được, chỉ giảm bằng cách đóng cửa phía đó.
